Endokrin Sistemi

Ana sayfa Forumlar Doğa Bilimleri Biyoloji Endokrin Sistemi

Bu konu 0 yanıt ve 1 izleyen içeriyor ve en son  BT tarafından 4 yıl 3 ay önce tarihinde güncellendi.

1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)
  • Yazar
    Yazılar
  • #8100

    BT
    Görevli

    Endokrin sistemi canlılarda homeostasinin sağlanmasında yardımcı olur.

    Bitkisel Hormonlar

    1) Oksin :

    Bitkilerde boyca uzamayı sağlar.
    Hücre bölünmesi ve büyümesini sağlayan faliyetlerde bulunur.
    Bitkide büyümenin yoğunnlaştığı uç noktalarda bulunur.
    Işığı sevmez. Buna bağlı olarak ışığın olmadığı yerde daha etkindir.
    Yönelimde görev alır.
    Çok fazla salgılanması büyümeyi olumsuz etkileyebilir.

    2) Sitokinin :

    Tomurcuk gelişiminde etkilidir.
    Yaprakların ömrünü etkiler. (Yaşlanma, kuruma ve dökülme zamanlaması.)
    Tohumun çimlenmesinde etkilidir.

    3) Giberellin :

    Gövdenin uzamasında etkilidir.
    Meyve büyümesinde etkilidir.
    Bitkinin çiçek açma zamanını etkiler.
    Tohumun çimlenmesini sağlar.

    4) Etilen :

    Meyvenin olgunlaşmasını sağlar.
    Yaprak dökülmesinde etkilidir.
    Nişastanın şekere dönüşmesini sağlar, böylece meyve tatlanır.
    Tohum çimlenmesi ve tomurcuklanmada etkildir.
    Salgılandığı bölgeyi etkiler.

    5) Absisik Asit :

    Tohum için çimlenmeye uygun bir ortam yoksa çimlenmeyi engeller.
    Tohumun su alması ile seyrelerek çimlenmeye uygun ortam oluşturur.
    Bu durum için tohumun bazal metabolizmada kalmasını sağladığı ifade edilebilir.

    Canlıların Hareket Şekilleri

    1) Tek Hücrelilerde Hareket : Enerji kullanarak sil, kamçı, yalancı ayak ile yer değiştirmeyle sağlanır.

    2) Amöboid Hareket : Cıvık mantarların sitoplazmalarının akışkanlığını kullanarak yalancı ayaklarla hareket etmesine denir.

    3) Sitoplazma Hareketleri :

    a) Rotasyon : Yüksek yapılı bitkilerde sitoplazmanın hücre zarına paralel olarak dolaşmasıdır.
    b) Sirkülasyon : Sitoplazmanın hücre içersinde merkezden veya merkeze yakın bölgeden çaprazlama geçerek hareket etmesidir.

    4) Taksis (Göçüm Hareketleri : Uyaran yönüne göre yapılan yer değiştirme şekline denir. Hareketin yönüne göre; uyarana doğru olursa pozitif taksis, uyarana zıt yönde olursa negatif taksis denir.

    a) Fototaksis : Işığa bağlı taksise denir. Örnek olarak fotosentez yapan tek hücrelilerin ışığa yönelmesi.
    b) Kemotaksis : Kimyasal maddeye bağlı taksis hareketidir.

    5) Tropizma (Yönelim) Hareketleri : Uyaranın yönüne bağlı olarak değişir, yer değiştirme olmaz.

    a) Fototropizma : Işığa bağlı yönelim hareketine denir, örnek olarak bitkilerin güneşe yönelmesi gösterilebilir.

    Oksin hormonu bu şekilde bitkinin ışığa yönelmesinde etkilidir. Oksin hormonu ışığı sevmez ve ışıktan kaçar, bu şekilde bitkinin ışık gören tarafından kaçıp ışığı görmeyen tarafına gidecektir. Gittiği bölgede etkili olduğu için bitkinin ışık görmeyen bölgesini büyütecektir. Böylece bitki asimetrik büyüyüp ışığa yönelecektir.

    b) Kemotropizma : Kimyasal maddeye göre yönelme hareketidir, bitki köklerinin minerallere doğru yönelmesi.
    c) Haptotropizma : Temasa bağlı yönelme hareketidir, sarmaşıkların yükselen desteklere sarılarak büyümeleri.
    d) Geotropizma : Yer çekimine göre yönelme hareketine denir. Bitkilerin köklerinde pozitif, gövgelerinde ise negatif geotropizma görülür.
    e) Travmotrpizma : Yaralanan bir bitki yaralandığı yöne büyümeyi durduru, bu olaya travmotrpizma denir.
    f) Hidrotropizma : Suya bağlı olarak yönelme hareketidir. Bitki köklerinin suya yönelmesi buna örnektir.

    6) Nasti (Irganım) Hareketleri : Uyarı yönüne bağlı olmayan, bitki iç basıncına (osmotik – turgor) bağlı olarak yapılan harekete denir. Örnek olarak küstüm otu yapraklarına dokununca yapraklarını soldurmaktadır.

    a) Fotonasti : Işığa bağlı nasti hareketdir, akşam sefası bitkisinin çiçekleri ışığa bağlı olarak kapanıp açılır.
    b) Sismonasti : Sarsıntıya bağlı olarak ortaya çıkan nasti hareketidir. Küstüm otu ve böcek yiyen bitkile buna örnektir.
    c) Termonasti : Sıcaklığa bağlı nasti hareketine denir.

    Hayvansal Hormonlar

    Kan yoluyla taşınırlar ve belli miktara ulaşınca etkili olur.
    Birden fazla bölgede etkili olabilir.
    Genellikle salgılandıkları bölgede değil, farklı bölgelerde endikedir.
    Sentez ve parçalanmalarında enzimler görev yapar.
    Kandaki salgı dozları amaçlanan doza ulaşınca salgılanması duru.
    Protein yapılı olanlar ısıdan etkilenirler.

    Hormonların Yapısal Çeşitleri :

    a) Protein Yapılı Hormonlar : Homonların büyük çoğunluğu protein yapılıdır. Hipofizden salgılanan hormonlar, insülin, glukagon bunlara örnektir.
    b) Steroid Yapılı Hormonlar : Aldesteron, testosteron, östrojen, kortizol ve progesteron buna örnektir.
    c) Aminoasit Yapılı Hormonlar : Adrenalin, noradrenalin ve tiroksin.

    Hormonların Görevleri : Büyüme, gelişme, üreme, homeostasi ve adaptasyon görevleri bulunur.

    İnsanda Endokrin Bezler ve Hormonlar :

    1) Hipofiz Bezi : Hipotalamusa bir sap ile bağlı bezdir. Hipofizin hormon salgılaması için (RF) Realesin Factor salgılaması gereklidir. Hipofiz ön, ara ve arka lob olmak üzere üç lobdur.

    Hipofizden Salgılanan Hormonlar ve Görevleri :

    a) Somatotrapin (STH) :

    Hücrelerde protein sentezini artırır.
    Gelişme döneminde az salgılanırsa cücelik (ninizm), fazla salgılanırsa devlik (giganizm) oluşur.
    Gelişme döneminden sonra salgılanırsa el, ayak gibi uç kemiklerde orantısız büyüme (akromegali) ortaya çıkar.
    Büyüme hormonu olarakda bilinir.

    b) Adrenokortikotropik Hormon (ACTH) : Böbrek üstü bezinin kabuk (korteks) bölümünü uyarır ve hormon salgılanmasını sağlar.

    c) Thyroid-Stimulating Hormone (TSH) : Tiroid bezinin çalışma fonksiyonunu düzenler.

    d) Folikül Uyarıcı Hormon (FSH) : Dişi bireylerde yumurta oluşumunu ve ovaryumdan östrojen salgılanmasını sağlar. Erkek bireylerde ise testisleri uyararak sperm oluşumunu sağlar.

    e) Luteinizing Hormone (LH) : Dişi bireylerde olgunlaşan yumurtanın folikül zarını delerek yumurta kanalına geçmesinde etkilidir, bu olaya ovulasyon-yumurtlama denilebilir. Ovaryumdan progesteron salgılanmasında etkilidir.

    f) Prolaktin (LTH) : Annelik içgüdülerinin ortaya çıkmasını sağlar. Süt bezlerinin gelişmesi ve süt salgılanmasında etkilidir. Ovaryumda östrojen ve progesteron salgısının sürmesini sağlar.

    g) MSH : Derinin renginin belirlenmesinde etkili bir hormondur. Deride leke ve çil oluşumunda etkisi vardır.

    h) Antidiüretik Hormon (ADH) : Böbreklerde suyun geri emilimini sağlar. Hipofiz bezinin arka lobundan salgılanır. Kanbasıncını ayarlar ve düz kasların kasılmasında etkisi vardır. Az salgılanırsa; suyun geri emilimi azalır, kandan atılan su miktarı arttığı için kanda su miktarı azalır. Kan osmotik basıncı artar ve su ihtiyacı hissettirir. Sürekli idrara çıkmayı sağlar.

    2) Tiroit Bezi : Soluk borusunun yanında bulunan bir bezdir.

    Tiroit Bezinden Salgılanan Hormonlar ve Görevleri :

    a) Tiroksin Hormonu : Metabolizma düzenlemek ile görevli hormondur. Harcanan O2 miktarını etkiler. Yapısında iyot bulunur. Kalp atışını ve besin tüketimini etkiler.

    İyot eksikliği durumunda yeterki tiroksin salgılanmaz. Tiroit uyarıcı hormon daha fazla salgılanır ve Tiroit bezi büyür, bu durumda guatr ortaya çıkar. Çocukluk sırasında az salgılanırsa zeka geriliği ve cücelik ortaya çıkar. Bu duruma kretenizm denir. Ergin bireylerde az salgılanırsa metabolizma hızı yavaşlar bu duruma miksodema denir. Fazla salgılandığı durumda ise tam tersi metabolizma hızlı çalışmaya başlar bu duruma ise toksik guatr denir.

    b) Kalsitonin Hormonu : Kandaki kalsiyumun kemiklere geçmesini sağlar. Fazla salgılanırsa kandaki Ca miktarını azaltır kemikteki Ca miktarını artırır.

    3) Böbrek Üstü Bezi : Her iki böbreğinde üzerinde bulunan bezlerdir. İç ve dış olarak iki bölümden oluşur.

    A) Dış Kısım – Adrenal Korteks (Kabuk)

    a) Kortizol Hormonu : Protein, karbonhidrat ve yağ metabolizmasını düzenler. Proteinlerin karbonhidratlara yıkılmasını sağlar. Kanda ve hücrede glikojen miktarını artırır. Karaciğerde RNA miktarını arırır.

    b) Androjen Hormonu : En bilineni testosterondur : Dişi ve erkek bireylerde salgılanır. Fazla salgılanması durumunda erkeksi özelliklerin gelişimini aşırı hale getirebilir.

    c) Aldosteron Hormonu : Böbreklerde Cl- ve Na+ iyonlarının geri emilimini sağlar. Kanda iyon dengesini sağlar. Az salgılanması durumunda; Cl- ve Na+ geri emilimi azalır, iyon dengesi bozulur, kan basıncı düşer, dokuların sıvı tutabilme yeteneği azalır ve doku sıvısı bu durumla beraber azalır. Kasların hızlı yorulmasına sebep olur. Hayati bir hormondur, salgılanmaması durumunda birey yaşayamaz.

    A) İç Kısım – Adrenal Medulla (Öz)

    a) Adrenalin Hormonu : Sempatik sinir sisteminin uyarısıyla böbrek üstü bezi bu hormonu salgılar. Heyecan, stres, öfke, korku anında salgı artar. Etkisi çok kısa sürer, çabuk parçalanır. Kalp atışını, kan basıncını, hazırdaki enerjiyi artırır. Sindirimi geçici olarak durdurur, O2 gereksinimini artıtır, solunumu artırır. Göz bebeği büyür, kanın pıhtılaşabilirliğini artıtı. Kısaca kişiyi içine girdiği zor duruma hazır hale getirir.

    b) Notadrenalin Hormonu : Kan basıncını artırır ve kan damarlarının kasılarak daralmasını sağlar. Özellikle beynin dikkat bölümlerini uyarır.

    4) Paratiroit Bezi : Tiroit bezi üzerinde bulunur ve parathormon salgılanmasını sağlar. Kemikten kana Ca geçmesini sağlar. Böbreklerin Ca geri emilimini artırır. İncebağırsakların Ca alımını artırır. Kalsitonin ile zıt çalışır.

    5) Pankreas : “Karma bez” olarak bilinir. Enzim ve hormon salgılanması görevlerini yürütür. langerhans adacıkları denilen bölümünden glukagon ve insülin salgılar.

    a) İnsülin Hormonu : Beta hücrelerinden salgılanır. Kandaki glikoz miktarını dengeler. Eğer kanda fazla glikoz varsa hücrelerin fazla glikozu depolamasını sağlar. Az salgılanması durumunda şeker hastalığı denilen hastalık ortaya çıkar.

    b) Glukagon Hormonu : Alfa hücrelerinden salgılanır. Kandaki glikoz miktarını dengeler. Eğer kanda yeterince glikoz yoksa hücrelerde depolanan glikozun kana geçmesini sağlar.

    6) Eşeysel Bezler :

    A) Ovarum (Yumurtalık) :

    a) Östrojen : Dişi bireylerin eşeysel olgunlaşmasını sağlar. Uterusu aklınlaştırır ve süt salgılanmasını sağlar. Bunun yanında dişilere özel niteliklerin gelişmesini sağlar.

    b) Progesteron : Hamileliğin devam etmesinde etkilidir. Döllenme gerçekleşirse progesteron salgısı devam eder. Ovulasyonu engeller ve döllenme olmadığı durumlarda mensturasyona 2-3 gün kala salgıyı durdurur.

    B) Testis :

    Testosteron : Erkek bireylerin eşeysel olgunlaşmasını sağlar. Erkeklerde ikincil eşey özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar. Bunun yanında erkeklere özel niteliklerin gelişmesini sağlar.

    7) Epifiz Bezi : Ara beyinde bulunur ve melatonin hormonunun salgılanmasını sağlar. Melatonin hormonu çocuklarda yumurtalık işlevlerini durduru ve erginlikle beraber bu hormonun salgısı durur.

    8) Timüs Bezi : Bağışıklık sisteminin gelişmesinde görevli bezdir. Lenfosit üretimini sağlar. Erginlikle beraber küçülür.

    https://www.bilim-teknoloji.com

1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)

Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.