Fenotip ve Genotip Farklılıkları Nedir?

Bütün canlıların ortak noktası; yönetici moleküle yani DNA’lara sahip olmasıdır. Ancak canlıların sahip olduğu DNA’ların çalışan ve çalışmayan bölümleri bulunur. DNA’üzerindeki bazı bölümler hayat boyu faaldir. Bazı bölümler hayatınızın yalnızca bir bölümünde faaldir. Bazı bölümler ise faal olmak için çeşitli koşulları bekler. Bazı bölümler ise siz doğal yöntemleri sürdürmek koşuluyla ne yaparsanız yapın asla faal olamazlar.

Genotip Nedir?

Genotip, canlıların DNA kodlarının tümüdür. Genotipinizin tamamında dışa yansımayan binlerce pasif gen bulunur. Örnek vermek gerekirse ebeveynlerinden birisi mavi gözlü, diğeri homozigot siyah gözlü olan bir bireyin genlerinde gözün mavi olmasını sağlayan gen vardır. Ancak bu genin varlığı kişide mavi göz oluşumunu sağlamaz. Bunun nedeni siyah renkli gözü oluşturacak mimari bilginin kişinin genlerinde bulunmasıdır. Bu mimari bilgi baskın karakterli olduğu için kişinin dış görüntüsüne etki edecektir.

Aa, AA, aa gibi karakterlerde 2 adet alelin bulunması genotiptir. Genotip için görünüşte var olmayan ancak taşıyıcı olma durumu izlenebilir.

Fenotip Nedir?

Fenotip ise canlının genotip ve çevre etkileşimi sonucunda ortaya çıkan görüntüsü ve özellikleridir. Kişinin saç rengi, göz rengi, kan grubu, kalp damarlarının çapı, kanının pH seviyesi, böbreklerinin performansı, cilt rengi, kemik yoğunluğu, psikolojik durumu ve daha saymadığımız binlerce özellik fenotiptir.

Çevresel şartlardan arındırmış ve her ihtiyacı yerine getirilmiş olan bir canlının fenotipi, genotipinde olduğu gibi ortaya çıkar fakat bu mümkün olmadığı için genellikle fenotip genotipten ayrılır. Örnek olarak bir insan sağlıklı doğmuş olabilir fakat bir uzvunu yitirdiğinde fenotipi değişmiş olur ve genotipinde yazdığı uzuvlar artık gözlenemez. Güneşte fazla kalan bir insanın cilt rengi genotipinde yazılı olduğundan farklı hale gelir. Çünkü güneş devreye girerek genlerin çalışma biçimlerini değiştirmiştir ve farklı bir fenotip ortaya çıkarmıştır.

Ünlü kalp cerrahı Prof. Dr. Mehmet Öz‘ün bu konuyla ilgili ilginç bir sözü vardır: “Genleriniz silahı doldurur, yaşam biçiminiz tetiği çeker.” [1]

Aynı türden olan ancak her biri birbirinden farklı görünen domatesler. [2]

Özetle:
Genotip, kişinin genetik diziliminin tamamıdır.
Fenotip, kişinin genetik diziliminin dış görünüşe yansımış halidir.

Genotip fabrika ayarlarıdır.
Fenotip özelleştirilmiş ayarlardır.

Benzer konuları forumlarımızın biyoloji bölümünde tartışabilirsiniz.

biyo

Kaynakça

  1. Dr.Oz quote
  2. Fotoğraf: Carolyn Baumel

Kaynak belirtilmeyen kısımlar yazarımızın uzmanlık alanı dahilinde yazdığı özgün bilgilerdir.

biyo

Biyoloji alanında doktora öğrencisi olan biyo, Ağustos 2011 tarihinden bugüne bizimle.