Anket: Pragnanz Olmasaydı Hayat Çok Zor Olabilirdi!

Pragnanzın ne olduğunu öğrenmeden önce anketimize katılın.

Bu Yazıyı Okruken Herahgni Bir Zoruluk Yaşaıdnız mı?

Yükleniyor ... Yükleniyor ...

     İnsan düşünceleri her zaman bütünü arar. Hiçbir yarım bilgi insan beynini mantık açısından tatmin etmez. Bu durumda beyin otomatik olarak görüntünün tamamını mantık açısından tamamlar ya da insanda “bunun devamı nerede” sorusunun cevabını bulması için, araştırma dürtüsü uyandırır. Bu duruma gestalt kuramının pragnanz yasası denir.

Örneğin sağldaki resime bakın. Bu resimde görünen nesnenin ne olduğu sorulduğunda birçok kişi “otomobil” diyecektir fakat bu bir otomobil değildir. Eğer objektif olmak gerekirse bu bir otomobilin ön tarafıdır, ona “otomobil” dememizin sebebi pragnanzdır. Beynimiz otomatik olarak otomobilin geri kalanını tamamlayacak ve bunun bir otomobil olduğuna karar verecektir. Eğer beyninizin pragnanz safhasını atlatıp orijinal bir düşünce meydana getirmeyi denerseniz resmin devamına bir uçak, bir tren, bir kamyonet, bir tır, bir limuzin… arkası çizmeniz mümkün. Fakat bunun yerine en muhtemel olan otomobil ile tamamlanarak beyniniz bu çok küçük krizi pragnanz ile atlatmış olur.

     Pragnanz bazen küçük yaşlarda görülmez ve bu durumda çocuk, zihninde oluşan boşluk onu rahatsız ettiği için gözleriyle bütünü görmek ister. (Örneğin apartmanın kenarına park etmiş aracın devamını görmek için aracın yanına kadar gidip aracın bir bütün olduğunu gözleriyle görene kadar o araç ona rahatsızlık verir.) Bu ise beynin aldığı bilgileri bütünleştirmek için kişide oluşturduğu merak dürtüsü ile olur ve yaş ilerledikçe pragnanz kişi için oldukça güvenilir hale gelir. Çünkü pragnanz genellikle yanılmaz. Bazen ise pragnanzın zinhnizde sürkeli atkif halde olduğunu tıpkı bu cümledeki altı çizili kısımları okumada sorun yaşamamanızı sağladığı gibi parçaları anlamlı bütünler haline getirmesi olarak da görebilirsiniz. Yani sadece yarım olanı tamamlamaz, aynı zamanda karmaşık olanı mantıklı bütüne götürür.

     Soldaki çizimlerde solda gördüğünüz şeklin ortası beyniniz tarafından üçgene tamamlanacaktır, resmin sağındaki çizim ise bir topuz olarak üç boyutlu cisim gibi algılanacaktır. Parçalanmış şekilde incelediğiniz zaman soldaki çizim üç adet 60 derecelik açısı kesilmiş daireden, sağdaki resim ise koni şekinde çizilmiş çubukların bir küre üzerine yerleştirilmiş gibi çizilmesiyle elde edilmiştir. Aslında bu çizimler bütün değildir. Soldaki çizim için “üçgendir” ya da sağdaki çizim için “topuzdur” demek objektif değildir.

     Pragnanz’ı Lehimize Çevirmek Mükün mü? Pragnanz’ı İhmal Ederek Daha Orijinal Düşünün – Daha Yaratıcı Olun

     Başlıktan da anlayacağınız gibi insanların yaratıcılığını, orijinalliğini öldüren; onları sıradanlaştıran sebeplerin birisi de pragnanzdır. Pragnanz sizi sıradan insan olmaya iter, düşüncenizin önünü kapatır ve “herkes gibi” düşünmenizi sağlar. Bu aslında detaylı düşünmeyi kaldıramayacak beyinler için bir korumadır fakat kendinize bir paranoya kazandırmayacaksanız ve nerede kullanacağınıza karar verebilecek yeteneğe sahipseniz pragnanz safhasını ihmal etmeniz size fayda getirecektir. Söylenmek istenen nedir? Örenğin yukarıda verilen otomobil örneğinde olduğu gibi, “acaba otomobilin devamı bir limuzin olabilir mi?” sorusuyla merak edip kontrole gidecek düzeyde ve gereksizlikte yollar için kullanırsanız bu paranoya veya takıntı halini alabilir. Pragnanz’ı sanatsal yaratıcılık gerektiren uygulamalarda, aykırı çizimler taşıması beklenen projelerde, yoruma açık eksiltili kavramlarda kullanarak düşüncelerinize kendi imzanızı atmanız mümkün. Bunu yapmak için ise çok fazla düşünmenize gerek yok, sadece yarım bırakılmış bir kavramın devamını olması gerektiği gibi değil mantıklı fakat “zorlanırsa neden olmasın?” sorusuna cevap verecek bir sonuç olması yeterlidir.

Kullanım koşulları için buraya tıklayın – Copyright ©

BT

1999 yılında ilk web sitesini yaptı ve kurucusu oluğu www.bilim-teknoloji.com sitesinde yöneticilik yapıyor. Uzmanlık alanı Biyoloji, Fizik, Kimya ve Matematik olan BT, akademik alanda yüksek lisans eğitmine devam ediyor.

Anket: Pragnanz Olmasaydı Hayat Çok Zor Olabilirdi!” için 2 yorum

  • 08 Temmuz 2012 tarihinde, saat 10:07
    Permalink

    Peki izledigimiz dizi bittiginde onumuzdeki hafta neler olacagini merak etmemiz, tahmin etmeye calismamiz, gestalt yasalarindan hangisi? Tamamlama, sureklilik, pragnaz…

    Thumb up 0 Thumb down 0

    • 12 Temmuz 2012 tarihinde, saat 08:41
      Permalink

      Merhaba Turan, dizi örneği gerçekten ilginç bir örnek :) bu açıdan da pragnanz gözlenir. “Tamamlama ve süreklilik” pragnanz yasası altında bulunan kavramlardır. Pragnanz tamamlama ve sürekliliği kapsar. Eğer bir cevap vermek gerekirse pragnanz ve süreklilik aynı anda cevaptır denilebilir.

      İncelersek:

      Tamamlama, yukarıdaki araba örneğinin temelini oluşturur. Biz arabanın devamını görmeyiz fakat ne olduğunu biliriz. Yani tamamlama sadece “bütünselleştirme” sağlar.

      Süreklilik ise sizin verdiğiniz dizi örneğine daha uygundur. Çünkü bizler örneğin yol çizgileri kesikli olmasına ramen bir bütün gibi görebiliriz ve çizgilerin aralarını beynimiz tamamlar. Herbir çizgiyi bir bölüm olarak düşünürseniz aradaki boşluklar sizin için merak uyandıran bekleyişler olacaktır. Böylece siz diziyi izlemeye devam edersiniz.

      Thumb up 0 Thumb down 0

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.