Karaciğer Gerçekten Rejenerasyon (Yenilenme) Gerçekleştirir mi?

Bazı bilim sitelerinde insan karaciğerinin rejenerasyon ile hatta “yaralı dokuyu hızla çoğaltır” şeklinde açıklama ile kendini onardığı açıklanmaktadır. Acaba yaralanan karaciğer dokusu gerçekten kendisini çoğaltır mı?

Karaciğer kendini onarabilir bu doğru bir bilgidir fakat bunu tümüyle “doku çoğaltarak” yapmaz.

Rejenerasyon demek, mitoz bölünme ile yeni hücreler oluşturup eksik kısmı ya da yaralı kısmı eski haline getirmek demektir. Temel mekanizmasına bakıldığında çekirdek bölünmesi gözlenir. Kertenkelenin kuyruğunu tamamlaması en bilinen örnektir.

Günümüz bilimi ışığındaki son bulgulara göre karaciğer hücrelerinin tümü kendini çoğaltabilecek yeteneğe sahip değil. Yalnızca binuclear yani çift çekirdeğe sahip olan hücreler ayrılarak bağımsız bir hücreye dönüşebilir. Böyle bir duruma dünya çapında “rejenerasyon (yenilenme)” denilmesi de tartışmaya açılmalıdır ve bu duruma özel yeni bir terim oluşturulmalıdır.

Mikroskopta Karaciğer Dokusu

Çitf çekirdek taşıyan karaciğer hücreleri. [1]

Yukarıda gördüğünüz mikroskoptan alınmış fotoğraf bir karaciğer dokusuna ait. Dikkatli incelediğinizde bazı hücrelerin çift çekirdeğe sahip olduğunu rahatlıkla gözleyebilirsiniz. Mavi yuvarlak içine aldığımız hücrelerin çift çekirdeğe sahiptir. (Bazı farklı hücrelerde çekirdeklerin birbirine yakın durmasından dolayı ve görüntünün yeterince net olmayışından dolayı hata yapılmış olabilir) Herhangi bir karaciğer tahribatında onarıma katılan hücreler bunlardır. Diğer hücrelerin onarıma katılım şekli hacimseldir.

Karaciğer Klasik Mantıkla Yeni Doku Oluşturmuyorsa Kendisini Nasıl Onarıyor ?

Karaciğer yaralanmalarında büyük oranda çift çekirdekli hücrelerin devreye girmesi sözkonusudur. Bunun bir limiti vardır ve limite ulaşıldığında mononuclear olan hücrelerin boyutlarını artırması yani tıptaki adıyla hipertrofi ile tamamlanır. Tabi bunun bir sırası yoktur aynı anda hem bölünme hem de büyümü görülebilir. Ayrıca bu karaciğer hücreleri eksilen/yetmeyen duruma göre yeni fonksiyonlar kazanabilir.

Karaciğer Dokusu Tamamen Kendisini Yenileyebilir mi?

Malesef %100 oranda yenileyemez. Kişiye ve taşıdığı binuclear hücre sayısına göre sadece kayıp bölge için %95′e kadar yenileme yapabilir.

Koyun Karaciğeri

Bir koyun karaciğeri

Evrimsel Açıdan Bakıldığında…

Kulağa basit gelebilir fakat “Karaciğeri çok fazla binuclear hücre barındıran insanlar yaşama daha dirençliydi.” demek her şeyi açıklar. Karaciğer yetmezliği ölümcül bir hastalıktır ve karaciğer yetmezliği çeken kimseler yaşamını yitirdiler. Bugün karaciğer yetmezliğine olan direncimiz, karaciğer yetmezliğine direnci olmayan atalarımızın ölümü ve dirençli kimselerin hayatta kalması sonucunda doğal seçilim ile evrimleşmiştir.

Einstein’ın bulduğu formüllerin bile ham hali ile kullanıldığında yanlış sonuçlar doğurduğu bilim dünyasında herhangi bir bilgiyi “kesin bilgi budur” şeklinde kesin ifadelerle okurların önüne sunmak asla yaptığımız ya da yapacağımız birşey değil.

Kaynakça

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Congestive_hepatopathy
  2. http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2012.05.016
İçerik hakkında yorum yapmak için bir kanal seçin.

Bir Cevap Yazın

KULLANIM KOSULLARI